Matki i rodzice w Czechach

  • Jak jest uregulowana ochrona macierzyństwa i urlop rodzicielski?

Urlop macierzyński – przysługuje matce w wymiarze 28 tygodni, w przypadku urodzin mnogich 37 tygodni. Również matce, która przysposobiła dziecko, przysługuje urlop macierzyński na okres 22 tygodni od przejęcia dziecka, w przypadku kilku dzieci na 31 tygodni, maksymalnie jednak do ukończenia pierwszego roku życia dziecka.

Urlop wychowawczy – przyznawany jest na wniosek matki po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub ojcu od momentu urodzin na wnioskowany okres, jednak maksymalnie do ukończenia przez dziecko trzeciego roku życia. W przypadku przysposobienia dziecka również przyznawany jest urlop wychowawczy maksymalnie do ukończenia przez dziecko trzeciego roku życia. W przypadku przysposobienia dziecka dopiero po osiągnięciu wieku 3 lat, ale przed ukończeniem 7. roku życia, przysługuje ustawowe prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze 22 tygodni.

Zasiłek macierzyński otrzymują pracownicy (matki) posiadające ubezpieczenie chorobowe. Wypłacany jest w trakcie urlopu macierzyńskiego. Okres pobierania zasiłku zaczyna się z reguły na 6, jednak najwcześniej na 8 tygodni przed osiągnięciem terminu rozwiązania i trwa łącznie:

  • 28 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka,
  • 37 tygodni w przypadku urodzin mnogich,
  • 14 tygodni w przypadku urodzenia martwego dziecka lub jeżeli matka oddaje dziecko do rodziny zastępczej,
  • 22 tygodni od przysposobienia dziecka dla rodziców zastępczych, a w przypadku kilku dzieci 31 tygodni, jednak maksymalnie do osiągnięcia przez dziecko wieku 7 lat i 31 tygodni.

Ustawowa dalsza wypłata wynagrodzenia przez pracodawcę nie obowiązuje w takich przypadkach.

Prawo do zasiłku macierzyńskiego: Ubezpieczona od 7. tygodnia od urodzenia oraz rodzice zastępczy, ew. też ubezpieczony, muszą w ostatnich dwóch latach przed rozwiązaniem (wzgl. przysposobieniem dziecka) być objęci ubezpieczeniem chorobowym przez co najmniej 270 dni kalendarzowych i w chwili rozpoczęcia pobierania świadczenia muszą nadal być objęci ubezpieczeniem chorobowym lub znajdować się jeszcze w okresie ochronnym. Dla kobiet, których ubezpieczenie chorobowe wygaśnie w trakcie ciąży, obowiązuje okres ochronny dla utrzymania prawa do zasiłku macierzyńskiego, który trwa zasadniczo do 180 dni kalendarzowych, przy czym nie może przekroczyć czasu trwania ostatniego ubezpieczenia chorobowego. Ustawa umożliwia naprzemienną opiekę i wychowanie dziecka wzgl. dzieci przez matkę i jej męża wzgl. ojca dziecka na podstawie pisemnego porozumienia. Pierwsza zmiana możliwa jest od 7. tygodnia po rozwiązaniu, częstotliwość kolejnych zmian nie jest ograniczona. Ważne przy tym jest jedynie to, aby obydwoje rodzice lub małżonkowie mieli odpowiednie prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Ojciec dziecka lub mąż matki może pobierać świadczenie zamiast matki (na podstawie porozumienia zawartego z nią na piśmie) do 22 tygodni, a w przypadku urodzenia wieloraczków do 31 tygodni.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego wynosi 70 % dziennej podstawy wymiaru. Dzienną podstawę wymiaru oblicza się od dochodu brutto na dzień kalendarzowy, z następującym ograniczeniem:

  • dochód do 1.090 CZK zalicza się w 100 %;
  • dochód wykraczający powyżej 1.000 CZK, ale wynoszący mniej niż 1.635 CZK zalicza się dodatkowo w wysokości 60 %;
  • a dochód między 1.635 CZK a 3.270 CZK zalicza się w wysokości 30 %.
  • Część dochodu powyżej 3.270 CZK za dzień kalendarzowy pozostaje nieuwzględniona.

Prawo do wyrównania utraty wynagrodzenia w przypadku ciąży i macierzyństwa mają pracownice, którym z powodu ciąży, macierzyństwa lub karmienia piersią musiały zostać przydzielone inne  prace (z powodów ochrony macierzyństwa) i które przez to bez własnej winy doznały utraty dochodów.

Wyrównanie utraty wynagrodzenia w przypadku ciąży i macierzyństwa wypłacane jest ciężarnym za dni kalendarzowe, w których zostały przeniesione , przyznając im inne prace, jednak najpóźniej do początku 6. tygodnia przed oczekiwanym terminem rozwiązania. W pewnych zdefiniowanych przypadkach wyrównanie utraty wynagrodzenia wypłacane jest też matkom po rozwiązaniu, najpóźniej jednak do końca 9. miesiąca po rozwiązaniu, jeżeli (z powodów ochrony macierzyństwa) musiano przyznać im inne prace. Wysokość wyrównania utraty wynagrodzenia mierzy się jako różnicę między dzienną podstawą wymiaru w momencie przeniesienia (przyznania innych prac) a średnią wartością naliczanego dochodu na dzień kalendarzowy w poszczególnych dniach kalendarzowych po przeniesieniu.

Prawo do tzw. zasiłku ojcowskiego w wysokości zasiłku macierzyńskiego (czyli 70 % dziennej podstawy wymiaru) oraz do odpowiedniego zwolnienia (tzw. „urlop ojcowski” albo jako urlop rodzicielski albo jako niepłatne zwolnienie, które jednak nie musi być przyznane przez pracodawcę) przysługuje ojcom podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu w ciągu pierwszych 6 tygodni po urodzeniu dziecka na łącznie 7 dni kalendarzowych na urodzenie (również w przypadku urodzeń mnogich). Okres pobierania zasiłku nie może zostać przerwany lub podzielony na kilka okresów. Uprawnieni do zasiłku są poza tym ubezpieczeni (kobiety i mężczyźni), którzy przyjęli w opiekę dziecko, które nie ukończyło jeszcze 7. roku życia.