Świadczenia rodzinne w Czechach

W którym kraju otrzymam świadczenia rodzinne?

Pod pojęciem świadczeń rodzinnych rozumie się świadczenia otrzymywane przez rodziny do momentu, w którym dzieci mogą same zapewnić swe utrzymanie (np. zasiłek rodzinny) oraz świadczenia przyznawane w pierwszych latach życia dziecka (np. zasiłek rodzicielski), jeżeli jedno z rodziców ze względu na opiekę nad dzieckiem nie jest w pełni aktywne zawodowo.

Co do zasady świadczenia otrzymuje się w pierwszej kolejności w kraju zatrudnienia. Obowiązuje to na przykład wtedy, gdy jako rodzice mieszkacie i pracujecie w różnych krajach UE lub gdy pracuje tylko jeden rodzic, a rodzina z dzieckiem mieszka w innym kraju członkowskim.

Jeżeli obydwoje rodzice pracują w różnych krajach członkowskich UE, świadczenie przysługuje w pierwszej kolejności w tym z krajów zatrudnienia, który równocześnie jest krajem zamieszkania dziecka. Ważne jest, że drugie państwo może być zobowiązane do świadczenia w drugiej kolejności. W tym przypadku drugi kraj byłby zobowiązany do wypłaty różnicy, jeśli odpowiednie świadczenie jest tam wyższe, np. różnica między zasiłkiem rodzinnym w Polsce i Niemczech w przypadku pracownika transgranicznego z Niemiec, który pracuje w Polsce.

  • Świadczenia rodzinne w Czechach

Komu przysługuje zasiłek rodzinny?

Prawo do zasiłku rodzinnego ogranicza się do dzieci pozostających na utrzymaniu, mieszkających w rodzinach, których główny dochód wynosi poniżej 2,7-krotności minimum egzystencji dla rodziny. Do obliczania dochodu bierze się pod uwagę dochód za miniony kwartał łącznie z zasiłkiem rodzicielskim. Za rodziny uważa się w tym kontekście wspólnoty życiowe rodziców i dzieci pozostających na utrzymaniu, mieszkających we wspólnym gospodarstwie domowym. Zasiłek można pobierać do końca obowiązku szkolnego (generalnie 15 lat). Okres ten przedłuża się do wieku 26 lat w przypadku kontynuowania nauki lub kształcenia zawodowego lub jeżeli dziecko z ważnych przyczyn zdrowotnych nie może być czynne zawodowo lub kształcić się.

Ile wynosi zasiłek rodzinny?

Zasiłek rodzinny jest świadczeniem zależnym od dochodu z ustalonymi kwotami miesięcznymi, w zależności od wieku dziecka:

  • 500 CZK za dzieci poniżej 6 lat,
  • 610 CZK za dzieci w wieku od 6 do 15 lat,
  • 700 CZK za dzieci w wieku od 15 do 26 lat.

W przypadku gdy jedna z osób, których dochód brany jest pod uwagę do ustalenia przysługiwania zasiłku, osiągnęła w minionym kwartale dochody z niesamodzielnej pracy zarobkowej co najmniej w wysokości minimum egzystencji na osobę (2019 r.: 3.410 CZK) lub dochody z samodzielnej działalności lub dochody z określonych świadczeń zastępujących wynagrodzenie (np. świadczenia z ubezpieczenia chorobowego czy rentowego, zasiłek dla bezrobotnych, dodatek pielęgnacyjny, zasiłek rodzicielski itd.), to zasiłek rodzinny zwiększa się za każde dziecko pozostające na utrzymaniu o 300 CZK.

Komu przysługuje zasiłek rodzicielski?

Osoby ze stałym miejscem zamieszkania w Czechach, obywatele UE oraz inne osoby wymienione w Ustawie o państwowej pomocy społecznej nr 117/1995 Slg. w aktualnym brzmieniu. Jednemu z rodziców przysługuje zasiłek rodzicielski, jeżeli podczas całego miesiąca kalendarzowego osobiście i całodziennie opiekuje się najmłodszym dzieckiem lub dziećmi (w przypadku ciąż mnogich) w rodzinie. Pobierający świadczenie może tylko w pewnym zakresie wykonywać pracę zarobkową, jeżeli opieka nad dzieckiem lub dziećmi zapewniona jest przez inną pełnoletnią osobę.

Ile wynosi zasiłek rodzicielski?

Od 1.1.2020 r. dojdzie do pewnych zmian w zasiłku rodzicielskim. Zasiłek rodzicielski nadal można pobierać do ukończenia 4. roku życia dziecka/dzieci, przy czym łączna suma na najmłodsze dziecko ograniczona jest kwotą 300.000 CZK. W przypadku ciąż mnogich łączna kwota wynosi 450.000 CZK. Nowe sumy łączne obowiązują również dla rodziców, którzy pobierali zasiłek rodzicielski już przed 2020 r. i którym na dzień 01.01.2020 zasiłek nadal przysługuje (czyli których dziecko/dzieci nie ukończyło/ukończyły 4. roku życia i równocześnie nie wykorzystali jeszcze całkowicie dotychczasowej kwoty łącznej w wysokości 220.000 CZK lub 330.000 CZK).

Do ustalenia przysługującego wymiaru zasiłku rodzicielskiego przyjmuje się wysokość dziennej podstawy wymiaru do ustalania wymiaru zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku chorobowego w przypadku przysposobienia dziecka zgodnie z Ustawą o ubezpieczeniu chorobowym. Podstawa wymiaru wynosi 30-krotność dziennej podstawy wymiaru i zależy od średniego wynagrodzenia brutto w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Zasiłek rodzicielski można wybierać w następujących wysokościach:

  • do wysokości 10.000 CZK miesięcznie lub
  • do wysokości 70 % podstawy wymiaru (w 2020 r.: maks. 42.720 CZK) miesięcznie, jeżeli co najmniej jeden z rodziców spełnia kryterium, że 70 % jego podstawy wymiaru wynosi ponad 10.000 CZK. Jeżeli dotyczy to obojga rodziców, zakłada się wyższą udokumentowaną podstawę wymiaru. Wybrana wysokość zasiłku rodzicielskiego nie może przekraczać 70 % podstawy wymiaru.
  • W przypadku wieloraczków zasiłek rodzicielski może wynosić maksymalnie 1,5-krotność powyższych kwot, jednak maksymalnie 1,5-krotność (wyższej) podstawy wymiaru miesięcznie.

Minimalna wysokość miesięcznych płatności zasiłku rodzicielskiego wynosi 50 CZK. O zmianę wysokości miesięcznych płatności zasiłku rodzicielskiego można wnioskować co 3 miesiące we właściwym okręgowym oddziale urzędu pracy. W przypadku dzieci powyżej 2 lat uczęszczanie do placówki dziennego pobytu dzieci w trakcie pobierania zasiłku rodzicielskiego możliwe jest bez ograniczeń, w przypadku dzieci poniżej 2 lat jest to dopuszczalne przez maksymalnie 92 godziny w miesiącu. Jeżeli w rodzinie urodzi się kolejne dziecko/dzieci, to prawo do zasiłku rodzicielskiego za starsze dziecko/dzieci wygasa również wówczas, gdy za nowo narodzone dziecko/dzieci zaraz po jego urodzeniu przysługuje zasiłek w tej samej wysokości, jak dotychczas za starsze dziecko/dzieci.

Jeżeli jeden z rodziców pobierał za najmłodsze dziecko/dzieci w innym kraju świadczenie porównywalne z (czeskim) zasiłkiem rodzicielskim, to suma świadczeń wypłaconych z innego państwa zaliczana jest w poczet łącznej kwoty 300.000 CZK (450.000 CZK).

Pobieranie zasiłku rodzicielskiego nie wyklucza pracy zarobkowej bez ograniczeń dochodowych, jeżeli dany rodzic zapewni osobistą, całodzienną i prawidłową opiekę nad dzieckiem lub dziećmi.

Komu przysługuje becikowe?

Becikowe to jednorazowe świadczenie dla rodzin z niskimi dochodami. Przysługuje ono kobiecie, która urodziła pierwsze lub drugie żywe dziecko, lub osobie, która przysposobiła dziecko do pierwszego roku życia, jeżeli dochód rodziny (bez zasiłku rodzicielskiego i rodzinnego) w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym dziecko się urodziło lub zostało przysposobione, wynosił mniej niż 2,7-krotność minimalnego zapotrzebowania rodziny. Świadczenie to wynosi 13.000 CZK za pierwsze oraz 10.000 CZK za drugie dziecko.