Matki i rodzice w Niemczech

Jak jest uregulowana ochrona macierzyństwa i urlop rodzicielski?

W chwili, gdy ciężarna dowie się o swoim stanie, powinna zawiadomić pracodawcę o swojej ciąży i przewidywanym terminie porodu. Ciężarna może być zobowiązana do niezwłocznego zawiadomienia, jeżeli przemawia za tym usprawiedliwiony interes pracodawcy. Podczas ciąży i w ciągu 4 miesięcy po porodzie obowiązuje ochrona przed wypowiedzeniem. Niedopuszczalne jest też wypowiedzenie po poronieniu po dwunastym tygodniu ciąży.

Od chwili wystąpienia o urlop rodzicielski istnieje ochrona przed wypowiedzeniem z gwarancją zatrudnienia.

Ochrona macierzyństwa: Ochrona macierzyństwa obejmująca ogólny zakaz pracy rozpoczyna się 6 tygodni przed przewidywanym porodem i kończy się 8 tygodni po porodzie, a przy porodach mnogich i wczesnych – 12 tygodni po urodzeniu dziecka; przy porodach wczesnych okres 12-tygodniowy ulega wydłużeniu o tę część czasu przysługującego przed porodem, która „przepadła” wskutek wcześniejszego porodu. W przypadku stwierdzenia u dziecka niepełnosprawności w ciągu ośmiu tygodni od porodu, matka może wnioskować o przedłużenie okresu ochronnego z ośmiu do dwunastu tygodni.

W okresie 6 tygodni przed porodem przyszłej matce wolno pracować tylko na jej wyraźne życzenie. W okresie ochronnym po porodzie w ogóle nie wolno jej zatrudniać. Poza powszechnymi okresami ochronnymi ustawa o ochronie macierzyństwa przewiduje w celu ochrony przyszłej mamyijej dziecka generalne zakazy zatrudniania (na przykład pracy akordowej, przy taśmie, w godzinach nadliczbowych, w niedziele czy w nocy między godziną 20 a 6) oraz indywidualne zakazy zatrudniania w oparciu o zaświadczenie lekarskie. Dla prac po godz. 20-22 wprowadzono w 2018 r. urzędową procedurę zatwierdzającą. Istotnym warunkiem jest wyraźna deklaracja kobiety w sprawie pracy po godz. 20 oraz brak przeciwwskazań w zaświadczeniu lekarskim. Również praca w niedziele jest możliwa, wymaga jednak wyraźnej gotowości kobiety oraz dopuszczalności wyjątku od powszechnego zakazu pracy w niedziele i święta zgodnie z § 10 ArbZG. Dalsze przesłanki patrz §§ 3-8 i § 28 MuSchG.

Urlop rodzicielski: Pracownikom i pracownicom przysługuje urlop rodzicielski. Oboje rodzice mogą (także równocześnie) skorzystać z urlopu rodzicielskiego na okres do trzech lat. Każde z rodziców może przy tym podzielić swój łączny urlop rodzicielski na trzy części. Podział na większą ilość części możliwy jest tylko za zgodą pracodawcy. Za zgodą pracodawcy możliwe jest przeniesienie maksymalnie 24 miesięcy na okres między trzecimi a ósmymi urodzinami dziecka. Pracodawca może odmówić wykorzystania trzeciej części urlopu rodzicielskiego w ciągu ośmiu tygodni od wpłynięcia wniosku z powodu naglących potrzeb zakładu, jeżeli część ta znajdować się ma w okresie między trzecimi a ósmymi urodzinami dziecka. O swój urlop rodzicielski musisz wnioskować u pracodawcy pisemnie najpóźniej na siedem tygodni przed jego rozpoczęciem. Rodzice muszą przy zgłaszaniu urlopu ustalić jego rozkład na okres nadchodzących dwóch lat od jego rozpoczęcia. Termin zgłaszania urlopu rodzicielskiego na okres między trzecimi a ósmymi urodzinami dziecka wynosi 13 tygodni przez jego rozpoczęciem.

Pracownicy podczas urlopu rodzicielskiego mogą pracować średniomiesięcznie przez maksymalnie 30 godzin w tygodniu. W przypadku równoczesnego urlopu rodzicielskiego rodzice mogą więc pracować łącznie przez 60 godzin tygodniowo (30 + 30).

Aby skorzystać z prawa skrócenia czasu pracy do wymiaru co najmniej 15 i nie więcej niż 30 godzin tygodniowo muszą być spełnione pewne przesłanki. I tak pracodawca musi z reguły zatrudniać ponad 15 pracowników, a stosunek pracy w tym samym zakładzie lub przedsiębiorstwie musi istnieć bez przerwy od co najmniej sześciu miesięcy. (por. §15 federalnej ustawy o zasiłku i urlopie rodzicielskim – BEEG)

Praca w niepełnym wymiarze czasu pracy, która ma być wykonywana do ukończenia trzeciego roku życia dziecka, musi zostać zgłoszona pracodawcy na siedem tygodni przed rozpoczęciem pracy w niepełnym wymiarze godzin. Pracodawca może odrzucić ten wniosek pisemnie w ciągu czterech tygodni tylko z powodu naglących potrzeb zakładu. Praca w niepełnym wymiarze czasu pracy planowana między trzecimi a ósmymi urodzinami dziecka musi zostać zgłoszona pracodawcy na 13 tygodni przed rozpoczęciem pracy w niepełnym wymiarze godzin. Pracodawca może odrzucić ten wniosek pisemnie w ciągu ośmiu tygodni tylko z powodu naglących potrzeb zakładu. Jeżeli pracodawca nie dochowa tych terminów, to uważa się, że zgoda została udzielona zgodnie z twoimi życzeniami. Po zakończeniu urlopu rodzicielskiego obowiązuje prawo powrotu do poprzedniego czasu pracy.

Od momentu, w którym zgłoszono urlop rodzicielski, najwcześniej jednak na osiem tygodni przed jego rozpoczęciem oraz podczas urlopu rodzicielskiego pracodawca nie może wypowiedzieć stosunku pracy. Dla urlopu rodzicielskiego między trzecimi a ósmymi urodzinami dziecka obowiązuje ochrona przed wypowiedzeniem najwcześniej na 14 tygodni przed rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego. Ochrona przed wypowiedzeniem kończy się wraz z upływem urlopu rodzicielskiego. (Por. http://www.bmfsfj.de

Rozbieżne regulacje dla urodzin do 30 czerwca 2015 r.: Każdy rodzic może podzielić swój łączny urlop rodzicielski na dwie części. Podział na większą ilość części możliwy jest tylko za zgodą pracodawcy. Za zgodą pracodawcy możliwe jest przeniesienie maksymalnie 12 miesięcy na okres między trzecimi a ósmymi urodzinami dziecka. Terminy zgłaszania urlopu rodzicielskiego i niepełnego wymiaru czasu pracy wynoszą jednolicie 7 tygodni. Czyli urlop rodzicielski lub niepełny wymiar czasu pracy musisz zgłosić najpóźniej na 7 tygodni wcześniej, niezależnie od tego, czy chcesz z nich skorzystać przed czy po 3. urodzinach swego dziecka. Ochrona przed wypowiedzeniem rozpoczyna się na tydzień przed terminem zgłoszenia, czyli 8 tygodni przed rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego – niezależnie od tego, czy urlop rodzicielski bierzesz przed 3. urodzinami swego dziecka czy po.

Zasiłek porodowy / macierzyński: Kobiety objęte ubezpieczeniem zdrowotnym, które mają prawo do zasiłku chorobowego w razie niezdolności do pracy lub które nie otrzymują wynagrodzenia z powodu sześciotygodniowego okresu ochronnego przed porodem i ośmiotygodniowego okresu ochronnego po porodzie, otrzymują zasiłek macierzyński jako ekwiwalent utraconego wynagrodzenia. Zasiłek macierzyński jest wypłacany w kwocie średniego wynagrodzenia za pracę netto z ostatnich opłaconych 3 miesięcy kalendarzowych przed początkiem okresu ochronnego.

Składa się on z zasiłku macierzyńskiego od kasy chorych w kwocie maksymalnej 13 euro za dzień kalendarzowy oraz ewentualnie dodatku do zasiłku od pracodawcy. Pracodawcy płacą dodatek, jeżeli średnie wynagrodzenie netto jest wyższe niż zasiłek z kasy chorych. Pracownice niebędące same członkiem ustawowej kasy chorych (na przykład ubezpieczone prywatnie lub kobiety współubezpieczone w ustawowym ubezpieczeniu zdrowotnym), otrzymują zasiłek macierzyński w jednorazowej maksymalnej wysokości 210 euro na wniosek Federalnego Urzędu Ubezpieczeń (Bundesversicherungsamt - Mutterschaftsgeldstelle).